ميرزا حسن حسينى فسايى

960

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

و مولانا ميرزا جان در سنه 988 كه از شيراز عازم هندوستان بود فرموده است در بلدهء لار بعضى از كتب رياضى و تفسير قاضى را بر ايشان گذرانيدم و آن جناب را تأليفات و تصنيفات بسيار است و در سنه 995 در هندوستان وفات يافت . در ميان طلاب مشهور است كه چون جناب مجتهد الزمان ملا ميرزاى شيروانى به درجهء علياى علمى رسيد ، عالمى از فاضلى سؤال نمود كه چه‌قدر تفاوت فضيلتى در ميانهء ملا ميرزاى شيروانى « 1 » و ملا ميرزا جان شيرازى است ؟ آن مرد فاضل در جواب فرمود كه همان تفاوت كه در ميانه زنده و مرده است يعنى اگر لفظ جان را از ملا ميرزا جان بردارند ملا ميرزا شود . و از امرا و اعيان اين محله ، بلكه از امرا و اعيان مملكت فارس بلكه ممالك محروسه ايران ؛ سلسله جليلهء هاشميه از نسل و نتيجه مقرب الحضرت حاجى هاشم خلف الصدق مغفرت توأمان حاجى محمود ولد حاجى محمد على تاجر شيرازى ، بانى و واقف مدرسه هاشميه و مسجد هاشميه كه اين دو عمارت را به نام ولد ارجمند خود حاجى هاشم در سال 1030 در اين محله بساخت و املاكى چند ، بر آن وقف نمود و بيشتر آنها از زمان پادشاه قهار نادر شاه افشار ، خالصه ديوان گشت يا مردمان نامقيد به‌وجه غصب در تصرف دارند و آنچه باقى مانده است بر اين قرار است : نيمهء تمام مزرعه دولت آباد كوار و جمال آباد و عمرو آباد كربال و مراد آباد خفرك و قصر خواجهء بيضاء و نيمه بازارچه واقعه در ميانه مدرسه هاشميه و مسجد هاشميه . و آنچه از ارباب وقوف اهل شيراز شنيده شده ، هميشه اجداد اين سلسله در زمرهء بزرگان و مال‌داران شيراز بوده‌اند و نسب آنها را به جناب معتمد سلاطين ، صاحب سرير عز و تمكين ، مظهر انوار نامدارى ، مصدر آثار كامگارى ، حاجى قوام الدين حسن شيرازى « 2 » ميرسانند كه خواجه حافظ عليه الرحمه فرموده است : به عهد سلطنت شاه شيخ ابو اسحق * به پنج شخص عجب ملك فارس بود آباد نخست پادشهى همچو او ولايت‌بخش * كه كام خلق روا كرد و داد عيش بداد دگر مربى اسلام شيخ مجد الدين * كه قاضئى به از او « 3 » آسمان ندارد ياد دگر شهنشه دانش عضد ، كه در تصنيف * بناى كار « مواقف » به نام شاه نهاد دگر ، بقيه ابدال شيخ امين الدين * كه يمن همت او كارهاى بسته گشاد دگر قويم چو حاجى قوام دريا دل * كه نام نيك ببرد از جهان ز بخشش و داد نظير خويش نه بگذاشتند و بگذشتند * خداى عز و جل جمله را بيامرزاد و اول كسى كه از اين سلسله ، مايل خدمتى ديوانى گرديد : مقرب الحضرت حاجى هاشم است كه در اوائل دولت نادر شاهى منصب كدخداباشى پنج محله حيدرى خانه شيراز را كه نيمه كلانترى است قبول نمود ، چنان كه شرح سلوك حضرت پادشاه با او ، در ذيل وقايع سال 1160 در گفتار اول اين كتاب ، نگاشته گرديد و از مرحوم حاجى هاشم شش نفر پسر باقى بماند :

--> ( 1 ) . ( حكيمى است از مردم شيروان معاصر شاه طهماسب صفوى ) . ( دهخدا ) . ( 2 ) . متوفى به سال 754 . ( 3 ) . در متن : ( آن ) .